خبرگزاری آریا - تکمیل شبکه بزرگراهی شرق تهران، با اجرای مجموعهای از طرحهای عمرانی در مسیر اتصال آزادراه شهید شوشتری به بزرگراههای اصلی پایتخت دنبال میشود؛ طرحهایی که از احداث پلهای جدید و مسیرهای دسترسی تا عبور از پیچیدگیهای فنی و معارضات ملکی را در بر میگیرد و قرار است پیوند میان شریانهای مهم حملونقلی این محدوده را تقویت کند.
به گزارش خبرگزاری آریا ، شرق تهران در سالهای اخیر با توسعه مسیرهای بزرگراهی، بیش از گذشته به شبکهای از دسترسیهای مکمل و ارتباطات روانتر میان معابر اصلی نیاز پیدا کرده است. افتتاح فاز نخست آزادراه شهید شوشتری، گام مهمی در توسعه زیرساختهای حملونقل این محدوده به شمار میرود، اما بهرهبرداری کامل از ظرفیت چنین مسیری، به ایجاد پیوندهای مؤثر با بزرگراههای اطراف وابسته است؛ پیوندهایی که تردد را از معابر محلی به شبکه بزرگراهی هدایت کنند و دسترسی شهروندان به مسیرهای اصلی را کوتاهتر و آسانتر سازند. در همین راستا، اجرای دو پروژه تقاطع غیرهمسطح در این دوره مدیریت شهری در محدوده بزرگراه شهید محلاتی و بزرگراه بسیج، تلاشی برای تکمیل این حلقه ارتباطی و ساماندهی جریان ترافیک در یکی از محورهای مهم شرق پایتخت است.
توسعه شبکه بزرگراهی تهران، تنها به ساخت مسیرهای جدید و افزایش طول بزرگراهها محدود نمیشود؛ بلکه ایجاد دسترسیهای استاندارد، تکمیل تقاطعهای غیرهمسطح و برقراری ارتباط مؤثر میان شریانهای اصلی نیز بخش مهمی از این فرآیند را تشکیل میدهد. در این میان، شرق تهران به دلیل حجم بالای تردد، اتصال چندین محور بزرگراهی و قرار گرفتن برخی معابر محلی در مسیر تخلیه ترافیک بزرگراهها، بیش از گذشته به تکمیل زیرساختهای حملونقلی نیاز دارد.
در همین راستا، دو پروژه مهم عمرانی شامل احداث تقاطع غیرهمسطح بلوار هجرت با بزرگراه شهید محلاتی و تقاطع غیرهمسطح بزرگراه بسیج با بزرگراه شهید محلاتی در دستور کار سازمان مهندسی و عمران شهر تهران قرار گرفته است؛ طرحهایی که با ایجاد مسیرهای ارتباطی جدید، تکمیل دسترسیهای آزادراه شهید شوشتری و انتقال جریان ترافیک به شبکه بزرگراهی، میتوانند نقش مؤثری در کاهش فشار بر معابر محلی و تسهیل تردد شهروندان شرق پایتخت داشته باشند.
اهمیت اجرای این دو پروژه را باید در نقش مکمل آنها برای تکمیل ارتباط آزادراه شهید شوشتری با شبکه بزرگراهی شرق تهران جستوجو کرد. با بهرهبرداری از فاز نخست آزادراه، بخشی از دسترسیهای این مسیر از طریق بلوار هجرت و بزرگراه بسیج برقرار شد؛ با این حال، تکمیل تقاطعهای هجرت ـ محلاتی و بسیج ـ محلاتی، امکان توسعه و ساماندهی این ارتباطات و اتصال مؤثرتر آزادراه به ادامه بزرگراه شهید محلاتی و در نهایت بزرگراه امام علی(ع) را فراهم میکند. به این ترتیب، دو پروژه در کنار یکدیگر، حلقههای مکملی در تکمیل شبکه دسترسی شرق پایتخت به شمار میروند.
اتصال آزادراه شهید شوشتری به محلاتی؛ گامی برای کاهش فشار بر معابر محلی
نخستین پروژه، احداث تقاطع غیرهمسطح بلوار هجرت با بزرگراه شهید محلاتی است؛ طرحی که با هدف ایجاد دسترسی مستقیم میان آزادراه شهید شوشتری و بزرگراه شهید محلاتی در ضلع غربی بزرگراه بسیج اجرا میشود.
حسین عظیمی، مدیر پروژه پهنه شمال و نماینده سازمان مهندسی و عمران شهر تهران، در تشریح جزئیات این پروژه اظهار کرد: طرح مذکور شامل احداث یک پل شرقی ـ غربی بر روی بلوار هجرت است که امکان انتقال جریان ترافیکی از بزرگراه شهید شوشتری به بزرگراه شهید محلاتی و در ادامه به بزرگراه امام علی(ع) را فراهم میکند. این ارتباط در مسیر بالعکس نیز امکانپذیر خواهد بود تا خودروها بتوانند میان این محورهای بزرگراهی جابهجایی مستقیمتری داشته باشند.
به گفته عظیمی، این پروژه با هدف تأمین دسترسیهای مورد نیاز جریان ترافیکی آزادراه شهید شوشتری طراحی شده و تکمیل آن میتواند از ورود حجم قابل توجهی از خودروهای عبوری به معابر محلی جلوگیری کند.

اهمیت این اتصال زمانی روشنتر میشود که وضعیت فعلی تردد در محدوده بلوار هجرت و اطراف ورزشگاه تختی مورد توجه قرار گیرد. بخش نخست آزادراه شهید شوشتری پس از بهرهبرداری، بخشی از جریان خودروها را به محدودهای هدایت میکند که معابر محلی آن از ظرفیت محدودی برای پذیرش این حجم ترافیک برخوردارند. خیابان شهدای سرباز و محدوده میدان فدک از جمله مسیرهایی هستند که در شرایط فعلی بخشی از بار ترافیکی این محدوده را تحمل میکنند.
عظیمی معتقد است با تکمیل تقاطع هجرت ـ محلاتی و همچنین اتصال آن به تقاطع بسیج ـ محلاتی، جریان ترافیک آزادراه شهید شوشتری میتواند به جای ورود به شریانهای محلی، مستقیماً به بزرگراه شهید محلاتی و بزرگراه امام علی(ع) منتقل شود. این اتفاق علاوه بر کاهش بار ترافیکی معابر اطراف، امکان استفاده بهتر از ظرفیت بزرگراههای موجود را فراهم خواهد کرد.
از سوی دیگر، اجرای این پروژه با مجموعهای از چالشهای اجرایی و ملکی همراه بوده است. به گفته نماینده سازمان مهندسی و عمران شهر تهران، بخشی از اراضی مورد نیاز در محدوده نیروهای هوایی و بخش دیگری در مجاورت مجموعههای وابسته به معاونت مهندسی سپاه قرار داشت که همین مسئله، فرآیند آزادسازی زمین و آغاز برخی عملیات عمرانی را با محدودیت مواجه کرده بود.
با وجود این، مذاکرات و توافقهایی برای تحویل تدریجی اراضی انجام شده و در مقطع انجام مصاحبه، بخشی از موانع ملکی در مسیر رفع شدن قرار داشت. این موضوع از اهمیت هماهنگی میان دستگاههای مختلف در اجرای پروژههای عمرانی شهری حکایت دارد؛ بهویژه در طرحهایی که در مجاورت مجموعههای سازمانی و اراضی دارای کاربری خاص اجرا میشوند.
بر اساس توضیحات عظیمی، برای اجرای این پروژه در سال جاری 400 میلیارد تومان اعتبار در نظر گرفته شده و 300 میلیارد تومان نیز بابت تعدیل هزینهها پیشبینی شده است. زمان هدفگذاریشده برای بهرهبرداری از پروژه نیز پایان سال جاری اعلام شده بود.
مهدی صداقتی، مدیرعامل سازمان مهندسی و عمران شهرداری تهران نیز پیشتر با اشاره به روند اجرای پروژه تقاطع غیرهمسطح بلوار هجرت با بزرگراه شهید محلاتی اعلام کرده است که عملیات اجرایی این طرح از سال 1404 آغاز شده، اما به دلیل وجود موانع متعدد با تأخیر همراه بوده و پس از تملک معارضان بخش شرقی، از تابستان امسال با جدیت بیشتری دنبال شده است. این پروژه شامل احداث یک پل رفتوبرگشت روی بلوار هجرت، ایجاد کندروهای شرقی و غربی و اجرای سه مسیر راستگرد برای تأمین دسترسیهای مورد نیاز است.
با توجه به قرار گرفتن شیبراهه شرقی پل بر روی سقف سالن ایستگاه مترو تختی و محدودیتهای مربوط به ارتفاع و تحمل بار، این بخش در قالب سازه سلولی طراحی و در حال اجراست. این روش با وجود افزایش زمان و هزینه اجرا، امکان کنترل بار وارده به سازه مترو و تأمین ایمنی شهروندان را فراهم میکند و بنا بر اعلام مدیرعامل سازمان، برای نخستین بار در پروژههای عمرانی شهرداری تهران به کار گرفته شده است.
در بخش غربی پل نیز حدود 20 هزار و 200 مترمربع معارض نهادی وجود دارد که همکاری دستگاهها و نهادهای مرتبط در رفع موانع آن اهمیت دارد. بر اساس آخرین اطلاعات اعلامشده، نیمی از 26 شمع پیشبینیشده برای پروژه اجرا شده و عملیات آرماتوربندی و بتنریزی سازه سلولی، همزمان با اجرای 245 ستون این سازه، در حال انجام است. پیشرفت فیزیکی تقاطع هجرت ـ محلاتی و دسترسیهای مرتبط با آن نیز 20 درصد اعلام شده است.
بسیج ـ محلاتی؛ تکمیل دسترسیهای بزرگراهی با اجرای مجموعهای از پلها و رمپها
در کنار پروژه هجرت ـ محلاتی، تقاطع غیرهمسطح بزرگراه بسیج با بزرگراه شهید محلاتی نیز از دیگر طرحهای اثرگذار در تکمیل شبکه دسترسی شرق تهران به شمار میرود؛ پروژهای که با اجرای مجموعهای از سازههای بتنی و مسیرهای ارتباطی، ساماندهی بهتر جریان ترافیک در این محدوده و امکان دسترسی از اتوبان شوشتری به سمت اتوبان امام علی ع را فراهم می کند.
سیدحمیدرضا میرلوحی، مدیر کارگاه پروژه تقاطع غیرهمسطح بزرگراه بسیج ـ شهید محلاتی، با تشریح مشخصات فنی این طرح گفت: این پروژه شامل یک پل اصلی با هفت دهانه تیر بتنی پیش ساخته، دو پل جهتی بتنی و دو لوپ همسطح در محدوده محور تاکسیرانی و پارک بسیج است. همچنین مسیر راستگرد از بزرگراه بسیج به سمت غرب بزرگراه شهید محلاتی از دیگر بخشهای پیشبینیشده در این طرح محسوب میشود که در سال جاری به بهره برداری می رسد.
این مجموعه سازهها با هدف ایجاد دسترسیهای متنوعتر و تسهیل گردش خودروها در تقاطع دو بزرگراه طراحی شدهاند تا رانندگان برای تغییر مسیر و ورود به محورهای مورد نظر، نیاز کمتری به پیمایش مسیرهای طولانی و استفاده از دوربرگردانهای دورتر داشته باشند.

میرلوحی با اشاره به چالشهای ملکی این پروژه اظهار کرد: در مراحل طراحی و آمادهسازی طرح، بخشهایی از اراضی سازمان بسیج و مجموعه قصر فیروزه تحت تأثیر اجرای پروژه قرار میگرفت. در طرح اولیه، حدود شانزده هزار مترمربع از اراضی سازمان بسیج با محدودیت مواجه میشد، اما با انجام اصلاحات در طرح، میزان اراضی مورد نیاز به یک دهم کاهش یافت و امکان حفظ ساختمانهای موجود فراهم شد.
در محدوده قصر فیروزه نیز به دلیل قرار گرفتن بخشی از اراضی و امکانات مجموعههای مسکونی ارتش و نیروی هوایی در مسیر اجرای پروژه، مذاکرات و توافقهایی برای جبران مستحدثات و امکانات تحت تأثیر طرح انجام شده است. به گفته مدیر کارگاه پروژه، مقرر شده است امکاناتی از جمله برخی ساختمانها و فضاهای ورزشی که در جریان اجرای پروژه تخریب میشوند، در همان محدوده و در قالب تعهدات مربوط به طرح مجدداً احداث شوند. بخش عمده این توافقها انجام شده و پیگیریهای اداری و هماهنگیهای لازم برای نهایی شدن آنها ادامه دارد.
البته رفع معارضات این پروژه تنها به آزادسازی اراضی محدود نبوده است. جابهجایی پست برق، تیرهای برق، درختان و دکلهای مخابراتی از جمله اقداماتی بوده که برای آمادهسازی محدوده و فراهم کردن شرایط اجرای عملیات عمرانی انجام شده است.
میرلوحی با اشاره به اینکه بخش قابل توجهی از موانع اجرایی شناساییشده برطرف شده است، تأکید کرد که در حال حاضر مانع عمدهای برای آغاز و ادامه عملیات پیشبینی نمیشود؛ هرچند همیشه احتمال برخورد با تأسیسات زیرسطحی پیشبینینشده در جریان حفاری و اجرای فونداسیونها وجود دارد.
ضرورت اجرای پروژه پس از افتتاح آزادراه شهید شوشتری
یکی از نکات مهم در اظهارات مدیر کارگاه پروژه بسیج ـ محلاتی، ارتباط مستقیم زمان اجرای این طرح با بهرهبرداری از آزادراه شهید شوشتری است.
به گفته میرلوحی، پیش از افتتاح فاز نخست آزادراه شهید شوشتری، ضرورت اجرای این اتصال به اندازه امروز محسوس نبود؛ اما اکنون با ورود این محور به شبکه ترافیکی شهر، تکمیل دسترسیهای آن اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
در شرایط فعلی، بخشی از جریان ترافیک برای ورود به شبکه بزرگراهی ناچار به استفاده از معابر محدود اطراف بلوار هجرت و خیابانهای محلی است. تکمیل تقاطع بسیج ـ محلاتی در کنار تقاطع هجرت ـ محلاتی میتواند این وضعیت را تغییر دهد و مسیر انتقال خودروها به بزرگراه شهید محلاتی و در ادامه بزرگراه امام علی(ع) را تسهیل کند.
از دیگر آثار مورد انتظار این پروژه، کاهش نیاز به استفاده از دوربرگردانهای موجود برای تغییر جهت حرکت است. در وضع فعلی، رانندگان در برخی مسیرها برای تغییر جهت ناچار به پیمایش مسافت بیشتری در محدوده خیابان پیروزی و بزرگراه شهید ده حقی هستند؛ اما با تکمیل دسترسیهای جدید، بخشی از این جابهجاییها از طریق مسیرهای مستقیمتر و کوتاهتر انجام خواهد شد.
این موضوع بهویژه از منظر کاهش تداخل جریانهای ترافیکی اهمیت دارد؛ چراکه ساماندهی گردش خودروها در تقاطعهای بزرگراهی میتواند از ورود غیرضروری خودروها به معابر فرعی و تحمیل بار اضافی به شبکه محلی جلوگیری کند.
اعتبار و زمانبندی؛ اجرای پروژه در بازه 18 ماهه
رئیس کارگاه پروژه تقاطع غیرهمسطح بسیج ـ محلاتی درباره اعتبار این طرح نیز توضیح داد: رقم قرارداد اولیه پروژه 277 میلیارد تومان بوده است، اما با احتساب تعدیلهای مربوط به هزینههای اجرا، برآورد فعلی پروژه در مقیاسی نزدیک به یکهزار میلیارد تومان قرار میگیرد.
به گفته میرلوحی، برای اجرای این پروژه بازه زمانی حدود 18 ماه پس از ابلاغ قرارداد در نظر گرفته شده است. همچنین قرار است ادامه عملیات با سرعت بیشتر و زمان کمتر دنبال شود و قبل از پایان سال آینده به بهره برداری برسد.
شرق تهران در مسیر تکمیل شبکه بزرگراهی
اجرای این دو پروژه عمرانی را میتوان نمونهای از توجه مدیریت شهری به نیازهای زیرساختی و ترافیکی شرق تهران دانست؛ رویکردی که در آن، توسعه شبکه بزرگراهی صرفاً به احداث مسیرهای جدید محدود نمانده و تکمیل دسترسیها و ایجاد پیوند میان شریانهای اصلی نیز مورد توجه قرار گرفته است. مدیریت شهری با پیشبرد همزمان این طرحها، به دنبال رفع گرههای ارتباطی، افزایش ظرفیت تردد و استفاده بهتر از زیرساختهای موجود است؛ اقدامی که در کنار بهرهبرداری از فاز نخست آزادراه شهید شوشتری، میتواند تحولی محسوس در وضعیت دسترسیهای بزرگراهی شرق پایتخت ایجاد کند.
توجه به جزئیات فنی، پیگیری معارضات ملکی، تعامل با دستگاههای مختلف و پیشبرد پروژهها با وجود پیچیدگیهای اجرایی، نشاندهنده تلاش مجموعه مدیریت شهری برای به سرانجام رساندن طرحهایی است که سالهاست ضرورت اجرای آنها در این محدوده احساس میشود. به این ترتیب، تکمیل حلقه اتصال شوشتری به محلاتی و امام علی(ع)، یکی از گامهای مهم این دوره مدیریت شهری در مسیر توسعه متوازن زیرساختهای حملونقل و پاسخگویی به مطالبات ترافیکی شهروندان شرق تهران خواهد بود.
انتهای پیام/