خبرگزاری آریا - سی‌ویکمین کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد در شهر آنتالیا ترکیه آغاز به کار می‌کند و نمایندگان نزدیک به 200 کشور به مدت دو هفته درباره مقابله با گرمایش زمین گفت‌و‌گو خواهند کرد.
به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری آریا ،به نقل از رویترز، سی‌ویکمین کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد (COP31)در شهر آنتالیا ترکیه آغاز به کار می‌کند. نمایندگان نزدیک به 200 کشور به مدت دو هفته درباره مقابله با گرمایش زمین گفت‌و‌گو خواهند کرد؛ این در حالی است که پیامد‌های جنگ‌ها بر امنیت انرژی، افزایش تقاضای برق در پی گسترش هوش مصنوعی و عقب‌نشینی آمریکا از همکاری‌های اقلیمی، تلاش‌های جهانی برای تحقق اهداف زیست‌محیطی را با دشواری‌های تازه‌ای مواجه کرده است.
جنگ میان آمریکا و ایران موجب رقابت کشورها برای تأمین محموله‌های نفتی و بازگشت برخی نیروگاه‌های زغال‌سنگی به چرخه تولید برق شده است. هم‌زمان، گسترش سریع فناوری هوش مصنوعی تقاضا برای برق را افزایش داده و ایالات متحده، بزرگ‌ترین تولیدکننده تاریخی گاز‌های گلخانه‌ای در جهان، برای دومین سال متوالی از همکاری‌های اقلیمی فاصله گرفته است.
به گفته ناظران، مجموع این تحولات شرایط دشواری را برای ترکیه به‌عنوان میزبان کنفرانس COP31 ایجاد کرده و دستیابی به توافقی مؤثر را با چالش روبه‌رو ساخته است.
جان هولدرن، استاد سیاست‌گذاری زیست‌محیطی دانشگاه هاروارد آمریکا، در این‌باره گفت: «خوش‌بین بودن دشوار است.»
ریاست ترکیه بر کنفرانس امسال که تحت نظارت سازمان ملل برگزار می‌شود، بر هدف برقی‌سازی بیش از یک‌سوم اقتصاد جهان تا سال 2035 متمرکز شده است؛ هدفی که در حال حاضر این میزان حدود یک‌پنجم اقتصاد جهانی برآورد می‌شود. آنکارا از کشور‌های جهان خواسته است به حمایت از این هدف متعهد شوند.
به لحاظ تئوری، تحقق چنین هدفی می‌تواند با تسریع کنار گذاشتن خودروها، اجاق‌ها، دیگ‌های گرمایشی، وسایل پخت‌وپز و سایر تجهیزات مبتنی بر سوخت‌های فسیلی که گاز‌های گلخانه‌ای منتشر می‌کنند، به کاهش انتشار آلاینده‌های عامل گرمایش زمین کمک کند.
با این حال، فعالان محیط زیست از این تعهد انتقاد کرده‌اند؛ زیرا در آن تصریح نشده است که برق مورد نیاز اضافی باید از منابع کم‌کربن تأمین شود. همین مسئله بحثی اساسی را درباره این موضوع برانگیخته است که آیا برقی‌سازی به‌تنهایی را می‌توان پیشرفتی در مسیر مقابله با تغییرات اقلیمی دانست یا خیر.
ائتلافی از کشورها، از جمله کشور‌های جزیره‌ای آسیب‌پذیر اقیانوس آرام که بیش از دیگران در معرض پیامد‌های افزایش سطح آب دریا‌ها قرار دارند، خواستار تدوین نقشه راهی شفاف‌تر و جهانی برای کنار گذاشتن سوخت‌های فسیلی شده‌اند؛ موضوعی که همواره یکی از محور‌های اختلاف در نشست‌های بین‌المللی اقلیمی بوده است.
بر اساس گزارشی که برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد در ماه اکتبر منتشر کرد، روند گرمایش زمین به‌گونه‌ای است که احتمالاً افزایش دمای متوسط جهان از مرز 1.5 درجه سانتی‌گراد نسبت به دوران پیشاصنعتی فراتر خواهد رفت؛ آستانه‌ای که در توافق اقلیمی پاریس در سال 2015 تعیین شده بود.
سال 2026 همچنین شاهد موجی از گرمای شدید در اروپای غربی و فروریختن یک یخچال طبیعی در نپال بود؛ حادثه‌ای که به وقوع سیلی فاجعه‌بار انجامید و بیش از هزار و 450 کشته بر جای گذاشت. هزاران نفر نیز همچنان مفقود هستند.
مانجیت دال، مشاور گروه کشور‌های کمترتوسعه‌یافته و مدیر بخش آسیای جنوبی در مؤسسه «کلایمت آنالیتیکس»، گفت: «امسال یکی از سال‌هایی بوده که بیشترین شمار قربانیان بلایای ناشی از تغییرات اقلیمی را به خود اختصاص داده است.»
جنگ با ایران، همانند جنگ روسیه و اوکراین و تحریم‌های متعاقب آن علیه صادرات انرژی مسکو، وابستگی جهان به سوخت‌های فسیلی را بیش از پیش آشکار کرده است. در عین حال، برخی معتقدند اختلالات ناشی از این درگیری‌ها، مزایای حرکت به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر را نیز برجسته کرده است.
دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در واکنش به اختلالات ایجادشده در خاورمیانه، سیاست‌هایی را برای به حداکثر رساندن تولید نفت، گاز و زغال‌سنگ تشویق کرده است.
از سوی دیگر، کره جنوبی، هند، تایلند و شماری دیگر از کشور‌های آسیایی نیز وابستگی خود به زغال‌سنگ را افزایش داده یا اقداماتی را برای تقویت تولید برق از این منبع انرژی در دستور کار قرار داده‌اند.
جان هولدرن در این زمینه گفت: «بسیاری از افرادی که پیش‌تر شاید برای دفاع از تداوم استفاده گسترده از سوخت‌های فسیلی تردید داشتند، اکنون احساس می‌کنند می‌توانند آشکارا از این موضع حمایت کنند.»
با این حال، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر نیز ادامه یافته است. افزایش صادرات فناوری‌های سبز ارزان‌قیمت از چین به رشد این بخش کمک کرده و موجب خرسندی حامیان اقدامات جدی‌تر برای مقابله با تغییرات اقلیمی شده است.
آندره کورئا دو لاگو، دیپلمات برزیلی که ریاست دوره قبلی کنفرانس COP را بر عهده داشت، گفت: «جنگ، استدلال‌ها را به نفع تسریع گذار انرژی تقویت کرده است. آمریکا در این زمینه یک استثنا محسوب می‌شود.»
هوش مصنوعی نیز شرایط را پیچیده‌تر کرده است. گسترش سریع این فناوری موجب افزایش چشمگیر تقاضای جهانی برای برق شده و در نتیجه به افزایش انتشار گاز‌های گلخانه‌ای دامن می‌زند.
با وجود این، مزایای هوش مصنوعی به اندازه‌ای است که حتی گروه‌های فعال در حوزه اقلیم و محیط زیست نیز نمی‌توانند به‌راحتی از آن چشم‌پوشی کنند.
ترکیه قصد دارد از دولت‌ها، شرکت‌ها و سایر نهاد‌های شرکت‌کننده در این کنفرانس بخواهد تعهدنامه‌ای را امضا کنند که اصول لازم برای توسعه و به‌کارگیری پایدار هوش مصنوعی را مشخص می‌کند.
جان دنتون، دبیرکل اتاق بازرگانی بین‌المللی، در این‌باره گفت: «اجرای تعهدات نباید صرفاً در حد یک شعار باقی بماند یا به ابتکارات داوطلبانه واگذار شود.»
وی افزود: «کنفرانس COP31 باید پیام‌های سیاسی روشنی ارسال کند تا شرکت‌ها با اطمینان بیشتری در حوزه برقی‌سازی و گذار گسترده‌تر انرژی سرمایه‌گذاری کنند و نیاز‌های مربوط به سازگاری با تغییرات اقلیمی را به پروژه‌هایی تبدیل کنند که از نظر مالی قابلیت جذب سرمایه‌گذاری داشته باشند.»