خبرگزاری آریا - نتایج یک مطالعه بزرگ روی سالمندان نشان می‌دهد وزن بدن در زمان تشخیص زوال عقل ممکن است با میزان بقا ارتباط داشته باشد؛ به‌طوری که افراد دارای اضافه‌وزن و برخی درجات چاقی، در مقایسه با افراد دارای وزن طبیعی، خطر مرگ پایین‌تری داشتند.
یک مطالعه بزرگ روی سالمندان نشان می‌دهد وزن بالاتر هنگام تشخیص زوال عقل، با عمر طولانی‌تر مرتبط است. به گفته پژوهشگران، افراد دارای اضافه‌وزن یا چاق در مقایسه با افراد با وزن طبیعی، کمتر در معرض مرگ بودند؛ حتی وقتی بیماری‌های دیگر و سبک زندگی آن‌ها هم در نظر گرفته شد.
این یافته‌ها در مجله بیماری آلزایمر/ Journal of Alzheimer"s Disease منتشر شده و با شواهدی که می‌گوید چاقی در میانه زندگی احتمال زوال عقل را بالا می‌برد، در تضاد است. پژوهشگران هنوز نمی‌دانند چرا وزن بالاتر با بقای بهتر همراه است، اما تحلیل‌های آن‌ها نشان می‌دهد این رابطه به‌سادگی با سوگیری‌های آماری رایج توضیح داده نمی‌شود.
اضافه‌وزن، خطر مرگ را تا 27 درصد کم کرد
افراد دارای اضافه‌وزن 16 درصد، افراد دارای چاقی درجه یک 27 درصد و افراد دارای چاقی درجه دو یا سه 22 درصد در مقایسه با افراد با وزن طبیعی کمتر در معرض خطر مرگ قرار داشتند.
این دسته‌ها بر اساس شاخص توده بدنی تعیین می‌شوند؛ عددی که از تقسیم وزن (کیلوگرم) بر مربع قد (متر) به دست می‌آید. شاخص 18.5 تا 24.9 وزن طبیعی، 25 تا 29.9 اضافه‌وزن و 30 و بالاتر چاقی محسوب می‌شود.
برای این پژوهش، داده‌های 4 هزار و 523 سالمند 51 سال و بالاتر در مطالعه سلامت و بازنشستگی (Health and Retirement Study) دانشگاه میشیگان بررسی شد که بین سال‌های 1998 تا 2022 جمع‌آوری شده بود.
آیا کاهش وزن پیش از تشخیص، نتیجه را توضیح می‌دهد؟
یک نکته مهم در پژوهش‌های زوال عقل این است که کاهش وزن اغلب سال‌ها پیش از تشخیص رسمی بیماری شروع می‌شود. پژوهش‌های پیشین ویرجینیا چانگ (Virginia Chang) و یوآن ژانگ (Yuan Zhang) نشان داد این کاهش وزن می‌تواند تا یک دهه پیش از تشخیص آغاز شود و در سال‌های آخر سرعت بگیرد؛ بنابراین ممکن است برخی افراد که هنگام تشخیص در دسته وزن طبیعی قرار می‌گیرند، پیش‌تر سنگین‌تر بوده و به‌دلیل پیشرفت بیماری وزن کم کرده باشند.
سوگیری بقا (Survivor Bias) هم می‌تواند نتیجه را تحریف کند و به این معناست که فقط به افرادی نگاه کنیم که تا مرحله خاصی زنده مانده‌اند و افرادی را که پیش‌تر فوت کرده‌اند، نادیده می‌گیریم. چاقی خطر مرگ بر اثر بیماری‌هایی مثل بیماری‌های قلبی‌عروقی را بالا می‌برد؛ پس افراد چاقی که زنده می‌مانند تا به زوال عقل مبتلا شوند، ممکن است سالم‌تر از سایر افراد چاق باشند.
پژوهشگران برای بررسی این احتمال‌ها تحلیل‌های بیشتری انجام دادند، اما شواهدی نیافتند که نشان دهد سوگیری‌های اصلی، تفاوت مشاهده‌شده در بقا را توضیح می‌دهند.
یوآن ژانگ (Yuan Zhang)، استادیار علوم اجتماعی‌پزشکی در دانشکده بهداشت عمومی مِیلمن دانشگاه کلمبیا، گفت: این یافته تا حدی خلاف انتظار است، بنابراین پرسش مهم این است که آیا می‌تواند فقط محصول سوگیری باشد. تحلیل‌های ما نشان می‌دهد منابع اصلی سوگیری که بررسی کردیم، مزیت بقای مرتبط با وزن بالاتر را توضیح نمی‌دهند.
نقش ذخایر انرژی بدن
یک توضیح ممکن این است که بدن این افراد ذخایر بیشتری برای تحمل دوره‌های سخت دارد. زوال عقل می‌تواند حس گرسنگی و رفتار خوردن را مختل کند و تهیه غذا را برای فرد دشوارتر سازد. برخی بیماران دچار کاهش اشتها، افزایش مصرف انرژی و از دست‌دادن تدریجی عضله و بافت بدن می‌شوند.
افراد دارای چربی یا عضله بیشتر، وقتی غذاخوردن برایشان دشوار می‌شود، ممکن است ذخایر بیشتری در بدن داشته باشند؛ هرچند پژوهشگران ثابت نکرده‌اند که همین مسئله باعث زنده‌ماندن بیشتر آن‌ها شده است.
چانگ گفت: تغذیه می‌تواند مشکل بزرگی برای بیماران زوال عقل باشد. آن‌ها ممکن است دچار تحلیل‌رفتگی و ناتوانی در خوردن شوند که به کاهش اشتها و انگیزه، افزایش مصرف انرژی و دشواری در غذاخوردن منجر می‌شود.
وزن، نشانه‌ای برای پیش‌بینی بقا
این یافته‌ها به معنای آن نیست که بیماران زوال عقل باید وزن اضافه کنند. این مطالعه فقط تفاوت‌های موجود وزن و مرگ‌ومیر را بررسی کرده، و به این موضوع نپرداخته که آیا افزایش وزن عمدی به بقای بیشتر کمک می‌کند یا خیر.
چانگ، دانشیار علوم اجتماعی و رفتاری در دانشکده بهداشت عمومی جهانی دانشگاه نیویورک و نویسنده اصلی مطالعه، گفت: این به آن معنا نیست که بیماران زوال عقل باید وزن اضافه کنند یا چاق شوند چون مطالعه ما برای بررسی این پرسش طراحی نشده بود؛ اما یافته‌ها نشان می‌دهد وضعیت وزن می‌تواند نشانه‌ای مفید برای پیش‌بینی بقا در زمان تشخیص زوال عقل باشد. این نتایج از این دیدگاه هم حمایت می‌کند که تغذیه نقشی کلیدی در سلامت و بقای این بیماران دارد.
به گفته پژوهشگران، هنوز باید بررسی شود که آیا ذخایر چربی، توده عضلانی، وضعیت تغذیه یا تفاوت‌های زیستی دیگر این ارتباط را توضیح می‌دهند یا نه. با این حال، وزن بدن هنگام تشخیص زوال عقل می‌تواند اطلاعات مفیدی درباره چشم‌انداز بقای بیمار بدهد.
چانگ خاطرنشان کرد: تحلیل ما چند شکل سوگیری را بررسی کرد و دلایل زیستی محتملی هم برای مزیت کمی وزن اضافه وجود دارد، اما هنوز دقیقاً نمی‌دانیم چرا افراد دارای اضافه‌وزن یا چاق کمتر در معرض مرگ بودند. با این حال، صرف‌نظر از علت، وضعیت وزن در زمان تشخیص زوال عقل می‌تواند نشانه‌ای معنادار برای پیش‌بینی بقا باشد.