خبرگزاری آریا -مذاکرات ایران با میانجی قطری در دوحه، در شرایطی از سکوت رسانه‌ای و حالتی از انتظار و احتیاط ادامه دارد که اخبار رسیده از آنجا از پیشرفت گفت‌وگوها حکایت می‌کند، اما تجربه نوسان‌های دورهای پیشین مذاکره میان تهران و واشنگتن ثابت کرده است که «تا زمانی که همه‌چیز توافق نشود، هیچ‌چیز توافق نشده است».
به گزارش آریا؛ هفته گذشته در عرصه دیپلماتیک پرکارترین هفته در مقایسه با هفته‌های گذشته بود؛ کانال‌های ارتباطی و میانجی‌گری در طول آن فعالیتی بی‌سابقه داشتند: از طرح ابتکار قطری گرفته تا سفر مقامات ارشد امنیتی «اتحاد مکه» به تهران و رسیدن نامه مکتوب جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، به محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران. با این حال، این فعالیت ممکن است به گشایش نزدیک منجر نشود، بلکه نشانه افزایش خطر رویارویی نظامی گسترده میان آمریکا و اسرائیل از یک سو و ایران از سوی دیگر باشد؛ تلاش‌های فوق‌العاده جاری اکنون بر دفع این سایه متمرکز است.
سفر محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر قطر، به تهران در روز جمعه که حدود دوازده ساعت مذاکرات فشرده با مقامات ایرانی و همزمان ارتباط مستقیم با طرف آمریکایی را دربر گرفت، برجسته‌ترین ایستگاه در چارچوب این تلاش‌ها بود. پس از آن، روز پیش یک هیئت ایرانی به دوحه رفت و معاون وزیر خارجه ایران در دو روز گذشته مذاکرات طاقت‌فرسایی با طرف قطری داشت، در حالی که طرف قطری در ارتباط دائم با آمریکا بود. ابتکار قطری که اکنون چارچوب اصلی مذاکرات را تشکیل می‌دهد، هدفش یافتن نقطه مشترکی است که دغدغه‌های دو طرف ایرانی و آمریکایی را برآورده کند؛ با عنوان «اجرای تعهدات متقابل، گام‌به‌گام، در چارچوب زمانی‌ای که از پنج روز فراتر نرود». اما خبرگزاری رسمی ایران روز پیش اعلام کرد که با وجود ادامه گفت‌وگو، «اختلاف‌های اساسی بر سر اولویت اجرای تعهدات و زمان‌بندی مذاکرات هسته‌ای» همچنان «مانع اصلی و اساسی» در راه تولد هرگونه توافق ایران و آمریکاست.
تهران بر لزوم پذیرش «شروط هفت‌گانه» ایرانی از سوی واشنگتن که بر تفاهم‌های «اسلام‌آباد» استوار است اصرار دارد؛ در صدر این شروط «وقف جنگ در همه جبهه‌ها»، «رفع محاصره دریایی»، «لغو تحریم‌های نفتی»، «آزادسازی دارایی‌های مسدودشده» و «به رسمیت شناختن نقش ایران در مدیریت تنگه هرمز» قرار دارد و ایران پس از آن تنگه را باز خواهد کرد. طرف ایرانی پیش‌تر چارچوب زمانی «هفت روزه‌ای» برای اجرای این مسیر پیشنهاد کرده بود، اما عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، روز پیش گفت این فرایند می‌تواند فشرده و تنها در «دو روز» انجام شود. او اشاره کرد مذاکراتی که معاونش با میانجی‌های قطری در دوحه انجام می‌دهد «پیش می‌رود» و با قوت ادامه دارد، اما افزود که این مذاکرات «هنوز به مرحله نتیجه نهایی و قطعی نرسیده است». درباره ماهیت ارتباط با طرف آمریکایی، وزیر خارجه ایران هرگونه دیدار مستقیم را قاطعانه رد کرد و تأکید کرد: «هیچ دیداری با هیئت آمریکایی انجام نشده و هیچ ترتیبی برای برگزاری آن وجود ندارد.»
در حالی که سخن از آماده‌سازی پاسخ ایران به نامه ونس بود که در آن خواستار مذاکرات مستقیم و قرار گرفتن پرونده هسته‌ای در دستور کار این مذاکرات شده بود، داده‌های کنونی نشان می‌دهد طرف ایرانی ترجیح داده ارسال پاسخ را به تأخیر اندازد تا نتایج مذاکرات دوحه روشن شود. در این زمینه، منابع نزدیک به شورای عالی امنیت ملی روز پیش اشاره کردند: «اگر پاسخ آمریکا مثبت باشد و از مطالبات هفت‌گانه ایران حمایت کند، احتمالاً تهران به نامه ونس پاسخ خواهد داد؛ اما در صورت منفی بودن پاسخ، احتمالاً نامه بی‌پاسخ خواهد ماند.» رضایی شب پیش در گفت‌وگویی تلویزیونی تأیید کرد که نامه ونس را دیده و هنوز به آن پاسخ نداده است و «لحن» نامه را متفاوت از مکاتبات پیشین آمریکا خواند و آن را «نشانه‌ای مثبت» دانست. اما همزمان تأکید کرد که تهران هیچ تغییری در چارچوب مذاکراتی پیشین خود نداده است؛ به این معنا که همچنان بر تحقق مطالبات هفت‌گانه به‌عنوان ورودی الزامی برای ورود به هر مرحله جدید مذاکرات پایبند است و قاطعانه ورود به پرونده هسته‌ای را پیش از تکمیل این شروط رد می‌کند. در مقابل، این پرونده، به‌ویژه مسئله از سرگیری بازرسی‌ها و وضعیت ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران که بیش از 400 کیلوگرم برآورد می‌شود — ذخیره‌ای که از نظر تئوری برای تولید ده بمب اتمی کافی است — نقطه مرکزی و خواسته اصلی طرف آمریکایی در این مرحله نخست باقی می‌ماند. بر این اساس، در صورت عقب‌نشینی نکردن دو طرف از مطالباتشان، سرنوشت ابتکار قطری شکست قطعی و در نتیجه کشیده شدن به رویارویی نظامی خواهد بود که هر دو طرف برای آن آماده می‌شوند.
در حالی که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در آخرین اظهاراتش گفت در آستانه تصمیم‌گیری درباره حمله به ایران است، تهران سطح آماده‌باش نظامی را بالا برد. پس از «دستور» آیت‌الله مجتبی خامنه‌ای، رهبر ایران، روز پیش به فرماندهان نظامی برای پاسخ «فوری» و «بدون هیچ محدودیت جغرافیایی» به هر تهدید احتمالی، مهرداد اخلاقی، وزیر دفاع ایران، روز پیش گفت توان رزمی نیروهای مسلح متناسب با اجرای این دستور افزایش می‌یابد. در همین زمینه، محمد اکرمی‌نیا، سخنگوی ارتش ایران، هشدار داد که در صورت شعله‌ور شدن جنگ جدید، «دامنه رویارویی تنها به منطقه غرب آسیا محدود نخواهد شد». او با اشاره به تقویت آمادگی عملیاتی و به‌روزرسانی بانک اهداف تأکید کرد که هر جنگ احتمالی آینده ممکن است در مقایسه با جنگ گذشته «چند برابر طولانی‌تر» باشد.
منبع: al-akhbar.com