خبرگزاری آریا -جشنواره «شکرانه خرما» در منطقه آزاد اروند، بهانه‌ای شد تا بار دیگر نقش حیاتی نخیلات در اقتصاد، اشتغال و محیط زیست آبادان و خرمشهر مرور شود. این دو شهرستان با دارا بودن بیش از 13 هزار هکتار نخلستان و تولید سالانه ده‌ها هزار تن خرما، نه تنها قطب مهم تولید خرمای کشور هستند، بلکه نخلستان‌ها به مثابه ستون فقرات اشتغال و توسعه در این منطقه محسوب می‌شوند.
نخلستان‌ها؛ موتور محرکه اقتصاد محلی
به گزارش خبرگزاری آریا از آبادان؛اقتصاد آبادان و خرمشهر پیوندی ناگسستنی با نخل دارد. بر اساس آمارهای منتشرشده، در سال زراعی اخیر بالغ بر 71 هزار تن خرما، خارک و رطب از نخلستان‌های این دو شهرستان برداشت شده است . آبادان به تنهایی دارای بیش از 11 هزار و 500 هکتار سطح زیر کشت با یک میلیون و 800 هزار اصله نخل است و خرمای «استعمران» آن جایگاه ویژه‌ای در بازارهای صادراتی دارد؛ به طوری که در سال گذشته حدود 10 هزار تن از این محصول به کشورهایی نظیر قزاقستان، روسیه، ترکیه و امارات صادر شده است . این صادرات ارزآوری قابل توجهی برای منطقه به همراه دارد و نشان‌دهنده پتانسیل بالای economic این محصول در اقتصاد غیرنفتی است. رئیس اتاق بازرگانی ایران نیز تأکید کرده که نخل و نخلستان میراث اقتصادی و هویتی این شهرهاست و توسعه بهره‌وری در این صنعت می‌تواند جایگاه شایسته‌ای را در اقتصاد ملی برای منطقه رقم بزند .
اشتغال‌زایی و زدودن غبار محرومیت
نخیلات فراتر از یک محصول کشاورزی، ستون اشتغال پایدار و ابزار مهمی برای مقابله با محرومیت در آبادان و خرمشهر است. در سراسر استان خوزستان، حدود 40 هزار خانوار از تولید خرما و فرآوردههای وابسته به آن امرار معاش می‌کنند . در سطح محلی، احیای نخلستان‌های فرسوده که به دلیل تنش آبی و شوری خاک آسیب دیده‌اند، می‌تواند اشتغال مستقیم را برای هزاران بهره‌بردار احیا کند. به عنوان مثال، برنامه‌های احیای نخیلات در استان، هدف پایداری اشتغال برای حدود 6000 بهره‌بردار به صورت مستقیم و 3000 نفر به صورت غیرمستقیم را دنبال می‌کند . همچنین واحدهای فرآوری و بسته‌بندی خرما در آبادان، هر یک به تنهایی زمینه اشتغال ده‌ها نفر را به صورت مستقیم و غیرمستقیم فراهم کرده‌اند . این اشتغال‌زایی به ویژه در جلوگیری از مهاجرت روستاییان و حفظ جمعیت بومی منطقه نقش حیاتی دارد.
کارکردهای زیست‌محیطی؛ از تثبیت خاک تا تلطیف هوا
در شرایطی که آبادان و خرمشهر با چالش‌هایی نظیر گرد و غبار و شوری خاک دست و پنجه نرم می‌کنند، نخلستان‌ها نقش سپر دفاعی طبیعی را ایفا می‌کنند. کاشت درختان نخل به طور مشخص باعث جلوگیری از فرسایش خاک، افزایش نفوذپذیری آب و کنترل آلودگی هوا می‌شود . نخل به دلیل سازگاری با اقلیم گرم و خشک جنوب، در صرفه‌جویی مصرف آب نیز نسبت به بسیاری از درختان دیگر مزیت دارد و می‌تواند در توسعه فضای سبز شهری و کاهش آلاینده‌های جوی مؤثر باشد . از این رو، توسعه کاشت نخیلات نه تنها یک اقدام اقتصادی، بلکه یک راهبرد اساسی برای بهبود کیفیت زندگی و پایداری محیط زیست در این منطقه است.
صنایع وابسته؛ از الکل‌سازی تا چوب و حمل‌ونقل
توسعه صنایع تبدیلی و تکمیلی، کلید عبور از خام‌فروشی و افزایش ارزش افزوده خرماست. در آبادان و خرمشهر، واحدهای فرآوری متعددی فعال هستند که تولید محصولاتی نظیر خمیر خرما، پودر هسته، شکلات، سرکه و روغن خرما را در دستور کار دارند . یکی از این واحدها با تولید 15 نوع فرآورده، برای 45 نفر اشتغال ایجاد کرده است . فراتر از آن، برنامه‌هایی برای احداث پالایشگاه‌های بزرگ خرما وجود دارد که می‌تواند تولید شیره، قند مایع، سرکه و خوراک دام را به مقیاس صنعتی برساند و زمینه اشتغال مستقیم برای صدها نفر را فراهم کند .
علاوه بر این، صنایع جانبی نظیر بسته‌بندی (با 40 کارخانه فعال در خوزستان) و حمل‌ونقل (برای جابه‌جایی محصول به بنادر و بازارهای داخلی) به طور مستقیم از رونق نخلستان‌ها منتفع می‌شوند . صنعت چوب‌سازی نیز با استفاده از تنه و برگ نخل، مواد اولیه لازم برای تولید مبلمان، صنایع دستی و مصالح ساختمانی سنتی را تأمین می‌کند. حتی ضایعات خرما و هسته‌ها می‌توانند در صنعت الکل‌سازی و تولید سرکه صنعتی به کار روند که خود شاخه‌ای مهم از صنایع شیمیایی سبز است.
ظرفیت‌های طبیعی و افق توسعه
وجود آب (هرچند با چالش شوری مواجه است)، زمین‌های مستعد و هوای گرم و آفتابی، آبادان و خرمشهر را به یکی از مناسب‌ترین مناطق برای توسعه صنعت نخیلات تبدیل کرده است. در نشست‌های تخصصی اخیر که در حاشیه جشنواره شکرانه خرما برگزار شد، بر لزوم احیای اراضی پاییندست رودخانه‌های کارون و اروندرود برای احداث نخلستان‌های نوین و کشت ارقام تجاری و صادرات‌محور تأکید شده است .
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد اروند نیز با اشاره به چالش‌هایی نظیر شوری آب و ضعف زهکشی، بر ضرورت حرکت از بیان مشکلات به سمت اقدام عملی و سرمایه‌گذاری در پژوهش‌های تخصصی و صنایع تبدیلی تأکید کرده است . با توجه به اینکه نخلستان‌های آبادان، خرمشهر و شادگان به عنوان «مثلث طلایی تولید خرما» در خوزستان شناخته می‌شوند، برنامه‌ریزی علمی برای جایگزینی ارقام پرمحصول، بهبود سیستم‌های آبیاری و حمایت از صادرکنندگان می‌تواند این منطقه را به قطب صادرات خرمای فرآوری‌شده و باکیفیت در سطح جهانی تبدیل کند .
در مجموع، نخل در آبادان و خرمشهر تنها یک درخت نیست؛ بلکه نماد تاب‌آوری، هویت و اقتصاد مردمانی است که قرن‌ها با آن زیسته‌اند. جشنواره شکرانه خرما فرصتی است تا ضمن گرامیداشت این میراث، بار دیگر بر ضرورت سرمایه‌گذاری هوشمندانه در زنجیره ارزش نخل—از کاشت و داشت تا فرآوری و صادرات—به عنوان مطمئن‌ترین مسیر برای توسعه پایدار و رفع محرومیت از این خطه تأکید شود.
پایان پیام./