کمبود این مواد غذایی در سالمندان دردسر ساز می شود!

با افزایش سن، توجه به تغذیه می‌تواند نقش مهمی در حفظ سلامت و کیفیت زندگی داشته باشد. بسیاری از سالمندان نسبت به گذشته کمتر غذا می‌خورند، اشتهایشان کاهش پیدا می‌کند یا به دلیل مشکلات دندان و گوارش بعضی مواد غذایی را کنار می‌گذارند. همین تغییرات ممکن است باعث شود بدن به اندازه کافی پروتئین، فیبر، ویتامین‌ها و مواد معدنی دریافت نکند.

یکی از تصورهای رایج این است که سالمندان چون فعالیت بدنی کمتری دارند، باید غذای بسیار کمتری هم بخورند. هرچند نیاز بدن به انرژی ممکن است با افزایش سن کاهش پیدا کند، نیاز به بسیاری از مواد مغذی همچنان باقی است. به همین دلیل در سنین بالا، کیفیت غذا اهمیت زیادی پیدا می‌کند.

گاهی سالمند در طول روز چند وعده غذا می‌خورد، اما بخش زیادی از آن از چای شیرین، نان سفید، برنج، شیرینی یا بیسکویت تشکیل شده است. این مواد ممکن است گرسنگی را برطرف کنند، اما الزاماً همه نیازهای تغذیه‌ای بدن را تأمین نمی‌کنند.

سالمندان چه بخورند تا بدن ضعیف نشود؟

یک برنامه غذایی متنوع برای سالمندان بهتر است شامل میوه و سبزیجات، منابع پروتئینی، غلات کامل، لبنیات یا جایگزین‌های مناسب و منابع چربی مفید باشد.

پروتئین از جمله موادی است که در سنین بالا نباید نادیده گرفته شود. تخم‌مرغ، ماهی، مرغ، گوشت کم‌چرب، عدس، لوبیا، لبنیات، مغزها و دانه‌ها از منابع شناخته‌شده پروتئین هستند.

در کنار پروتئین، نوع کربوهیدرات مصرفی نیز اهمیت دارد. نان و برنج بخش مهمی از رژیم غذایی بسیاری از خانواده‌ها هستند، اما استفاده از غلات کامل می‌تواند به افزایش دریافت فیبر و تنوع غذایی کمک کند.

نان‌های تهیه‌شده از غلات کامل و جو دوسر از جمله موادی هستند که می‌توان با توجه به شرایط فرد در برنامه غذایی قرار داد.

چرا جو دوسر برای سالمندان گزینه مناسبی است؟

این غله یکی از مواد غذایی است که به دلیل آماده‌سازی ساده، برای صبحانه و میان‌وعده کاربرد زیادی دارد. نوع پرک آن را می‌توان با شیر یا آب پخت و همراه میوه، دارچین یا مقدار کمی مغز مصرف کرد.

جو دوسر منبع فیبر است و یکی از فیبرهای شناخته‌شده آن بتاگلوکان نام دارد. برای سالمندانی که خوردن مواد غذایی خشک یا سفت برایشان دشوار است، بافت نرم نوع پخته‌شده آن نیز می‌تواند مصرفش را راحت‌تر کند.

البته بهتر است این ماده غذایی به تنهایی مصرف نشود. ترکیب آن با شیر، میوه و مقدار مناسبی از مغزها می‌تواند وعده متنوع‌تری ایجاد کند.

بهترین صبحانه برای سالمندان چیست؟

صبحانه بعضی سالمندان به چای شیرین، نان یا بیسکویت محدود می‌شود. این مواد ممکن است انرژی اولیه ایجاد کنند، اما تنوع تغذیه‌ای زیادی ندارند.

تخم‌مرغ همراه نان و سبزیجات، ماست همراه میوه یا جو دوسر پرک همراه شیر و میوه می‌توانند نمونه‌هایی از صبحانه‌های متنوع‌تر باشند.

برای سالمندی که اشتهای کمی دارد، لازم نیست صبحانه حجم زیادی داشته باشد. یک وعده کوچک و مغذی می‌تواند انتخاب بهتری از یک بشقاب بزرگ باشد که فرد تمایلی به خوردن آن ندارد.

 

هنگام انتخاب جو دوسر به چه نکاتی توجه کنیم؟

در زمان خرید محصولات صبحانه بهتر است فهرست ترکیبات و جدول ارزش غذایی بررسی شود. برخی محصولات ممکن است به دلیل داشتن غلات سالم به نظر برسند، اما همزمان مقدار زیادی شکر افزوده داشته باشند.

استفاده از محصولات ساده‌تر و اضافه کردن میوه یا سایر مواد توسط خود فرد، کنترل بیشتری روی ترکیب نهایی وعده غذایی ایجاد می‌کند.

یکی از موضوعاتی که هنگام خرید جو دوسر  باید به آن توجه شود، شرایط فرآوری محصول است.

این غله به طور طبیعی مانند گندم، جو و چاودار حاوی گلوتن نیست، اما ممکن است در مراحل کشت، برداشت، حمل یا فرآوری با غلات حاوی گلوتن تماس پیدا کند.

این موضوع برای افرادی که به دلیل بیماری سلیاک باید رژیم بدون گلوتن داشته باشند اهمیت بیشتری دارد. در چنین شرایطی بهتر است وضعیت بدون گلوتن بودن محصول و اطلاعات روی بسته‌بندی بررسی شود.

البته رژیم بدون گلوتن برای همه افراد ضروری نیست و حذف خودسرانه مواد غذایی بدون دلیل پزشکی می‌تواند تنوع رژیم را کاهش دهد.

کمبود ویتامین در سالمندان را جدی بگیرید

خستگی، کاهش انرژی یا ضعف عمومی همیشه فقط نتیجه افزایش سن نیست و وضعیت تغذیه نیز می‌تواند در بروز برخی از این مشکلات نقش داشته باشد.

کلسیم و ویتامین D از جمله موادی هستند که در سنین بالا اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند. لبنیات و بعضی مواد غذایی غنی‌شده می‌توانند بخشی از نیاز بدن به کلسیم را تأمین کنند.

با این حال، مصرف خودسرانه مکمل‌های ویتامینی راه‌حل مناسبی برای همه افراد نیست. برخی مکمل‌ها ممکن است با داروها تداخل داشته باشند و مقدار مورد نیاز آن‌ها نیز در افراد مختلف یکسان نیست.

برای یبوست سالمندان چه بخوریم؟

فیبر یکی دیگر از اجزای مهم رژیم غذایی سالمندان است. میوه، سبزیجات، حبوبات و غلات کامل از منابع شناخته‌شده فیبر هستند.

افزایش مصرف فیبر بهتر است به‌تدریج انجام شود، زیرا مصرف ناگهانی مقدار زیادی مواد پرفیبر در بعضی افراد می‌تواند باعث نفخ و مشکلات گوارشی شود.

در کنار فیبر، دریافت مایعات نیز اهمیت دارد. برخی سالمندان احساس تشنگی کمتری نسبت به گذشته دارند و ممکن است بدون اینکه متوجه شوند آب کمتری بنوشند.

البته سالمندانی که به دلیل بیماری قلبی، کلیوی یا شرایط پزشکی دیگر محدودیت مصرف مایعات دارند باید طبق توصیه پزشک عمل کنند.

سالمندی که اشتها ندارد چه بخورد؟

کاهش اشتها یکی از مشکلات رایج در سنین بالا است. مشکلات دندان، تغییر حس چشایی و بویایی، برخی داروها یا بعضی بیماری‌ها ممکن است باعث شوند سالمند کمتر غذا بخورد.

در چنین شرایطی چند وعده کوچک و متنوع می‌تواند راحت‌تر از یک وعده بزرگ باشد.

تخم‌مرغ، ماست و میوه، سوپ، ترکیب غلات با شیر و میوه‌های نرم از جمله غذاهایی هستند که بسته به شرایط فرد می‌توان از آن‌ها استفاده کرد.

خانواده نیز می‌تواند با آماده کردن وعده‌های کوچک و قرار دادن مواد غذایی ساده و مغذی در دسترس، به بهتر شدن کیفیت تغذیه سالمند کمک کند.

سالمندان چه غذاهایی را کمتر بخورند؟

مصرف زیاد شیرینی، نوشابه، بیسکویت‌های شیرین، خوراکی‌های بسیار شور و غذاهای فوق‌فرآوری‌شده بهتر است محدود شود. بسیاری از این مواد کالری بالایی دارند، اما مواد مغذی مورد نیاز بدن را به همان نسبت تأمین نمی‌کنند.

البته هدف حذف کامل خوراکی‌های مورد علاقه نیست. مهم‌تر این است که این خوراکی‌ها جای وعده‌های اصلی و غذاهای مغذی را نگیرند.

هیچ ماده غذایی به تنهایی نمی‌تواند مانع ابتلا به بیماری‌ها شود. آنچه اهمیت بیشتری دارد مجموعه انتخاب‌های غذایی روزانه است؛ دریافت پروتئین، مصرف میوه و سبزیجات، استفاده از منابع فیبر، غلات مناسب و مایعات کافی، در کنار فعالیت بدنی متناسب و پیگیری وضعیت سلامت.

با افزایش سن ممکن است حجم غذای مصرفی کمتر شود، اما همین موضوع باعث می‌شود کیفیت هر وعده اهمیت بیشتری پیدا کند. توجه به انتخاب‌های غذایی روزمره می‌تواند به تأمین بهتر نیازهای بدن و حفظ کیفیت زندگی در سال‌های سالمندی کمک کند.