خبرگزاری آریا - وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با تاکید بر اینکه فرهنگ و تمدن، بنیادی‌ترین سرمایه هویت ملی و عامل انسجام ایرانیان است، گفت: ایران مغناطیسی است که ایرانیان را با وجود تفاوت‌های قومی، فرهنگی و اجتماعی در کنار یکدیگر قرار می‌دهد؛ ازاین‌رو، روایت تمدنی ایران باید در نظام آموزشی کشور و در عرصه بین‌المللی جایگاهی شایسته پیدا کند.
به گزارش خبرگزاری آریا بانک ملی ایران، سیدرضا صالحی‌امیری در مراسم «هزاران سال ایران» که در موزه بانک ملی ایران برگزار شد و طی آن از کتاب عکس «هزاران سال ایران» رونمایی شد، با اشاره به ظرفیت تاریخی و تمدنی ایران اظهار کرد: ایران سرزمینی برخوردار از هویتی ریشه‌دار، تاریخی پیوسته و فرهنگی زنده است که در طول هزاران سال، باوجود فراز و نشیب‌های تاریخی و تهاجم قدرت‌های مختلف، توانسته است موجودیت و هویت خود را حفظ کند.
او با بیان اینکه ایران در طول تاریخ با تهدیدها و آسیب‌های فراوانی مواجه شده است، افزود: دشمنان این سرزمین در دوره‌های مختلف، از حملات مغولان و افغان‌ها تا تهدیدهای معاصر، به پیکره ایران آسیب وارد کرده‌اند، اما هیچ‌یک نتوانسته‌اند بنیادهای فرهنگی و تمدنی این سرزمین را از میان ببرند. ممکن است جسم ایران در معرض زخم و آسیب قرار گیرد، اما فرهنگ و تمدن آن همچنان همچون خورشیدی می‌درخشد و به ایرانیان و جهان نور می‌بخشد.
وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی با تشبیه ایران به درختی ریشه‌دار در برابر طوفان‌ها تصریح کرد: ایران همچون درختی است که ممکن است شاخه‌های آن در برابر طوفان خم شود، اما ریشه‌هایش استوار می‌ماند. تاریخ گواهی می‌دهد که بسیاری از مهاجمان و قدرت‌های مسلط در گذر زمان از میان رفته‌اند، اما ایران همچنان در این جغرافیا پابرجا مانده و نام آن در حافظه تاریخی جهان استمرار یافته است.
فرهنگ و تمدن؛ سرمایه راهبردی و عامل انسجام ملی
صالحی‌امیری، فرهنگ و تمدن را از مهم‌ترین سرمایه‌های راهبردی ایران دانست و گفت: ما از سرمایه‌های اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی برخورداریم، اما سرمایه فرهنگی ایران جایگاهی ویژه دارد، زیرا این سرمایه، زمینه‌ساز همبستگی اجتماعی، تقویت هویت ملی و شکل‌گیری احساس تعلق مشترک میان ایرانیان است.
او افزود: ایران مغناطیسی است که ایرانیان را در سراسر جهان، با وجود تفاوت‌های فکری، قومی، فرهنگی و اجتماعی، در کنار یکدیگر قرار می‌دهد. هنگامی که ایران در معرض تهدید قرار می‌گیرد، این پیوندهای تاریخی و هویتی بار دیگر خود را نشان می‌دهند و ایرانیان با احساس تعلق به سرزمین و هویت مشترک خود، در کنار ایران می‌ایستند.
وزیر میراث‌فرهنگی با تاکید بر ضرورت بازشناسی ظرفیت‌های تمدنی کشور خاطرنشان کرد: یکی از مسائل مهم ما این است که هنوز نتوانسته‌ایم روایت ایران را آن‌گونه که شایسته تاریخ، فرهنگ و تمدن این سرزمین است، برای نسل‌های جدید و افکار عمومی جهان بازگو کنیم. باید این کاستی را جبران کنیم و تصویری جامع، مستند و متکی بر واقعیت‌های تاریخی از ایران ارائه دهیم، تصویری که ظرفیت‌های فرهنگی، علمی، هنری و تمدنی کشور را در کانون توجه قرار دهد.
او با اشاره به اهمیت روایت‌گری تمدنی ادامه داد: چرا جهانیان باید ایران را فقط از دریچه جنگ، موشک و منازعات سیاسی بشناسند؟ ایران تاریخی چند هزار ساله، میراثی گسترده و فرهنگی اثرگذار دارد. این تمدن و تاریخ است که می‌تواند جایگاه واقعی ایران را در افکار عمومی جهان بازنمایی کند و شناختی عمیق‌تر از هویت ایرانی به وجود آورد.
ضرورت ورود آموزش‌وپرورش و دانشگاه‌ها به عرصه روایت ایران
صالحی‌امیری با تاکید بر نقش نظام آموزشی در انتقال میراث‌فرهنگی و تمدنی به نسل‌های آینده گفت: همواره تاکید کرده‌ام که آموزش‌وپرورش باید به این عرصه وارد شود و فرهنگ و تمدن ایران در قالب محتوای آموزشی مناسب، در دوره‌های مختلف تحصیلی به فرزندان این سرزمین آموزش داده شود تا آنان بدانند در چه جغرافیای تاریخی و تمدنی زندگی می‌کنند و به چه پیشینه‌ای تعلق دارند.
او افزود: دانشگاه‌های کشور نیز باید با تقویت آموزش و پژوهش در حوزه فرهنگ و تمدن ایران، زمینه شناخت عمیق‌تر نسل جوان از تاریخ، اندیشه، هنر و هویت ملی را فراهم کنند. آشنایی با این میراث، زمینه‌ای برای تقویت خودآگاهی تاریخی، مسئولیت‌پذیری فرهنگی و مشارکت آگاهانه در ساخت آینده کشور است.
وزیر میراث‌فرهنگی با اشاره به گستره ناشناخته‌های تاریخی ایران اظهار کرد: آنچه تاکنون از میراث این سرزمین شناسایی و معرفی شده، تنها بخشی از ظرفیت‌های تاریخی آن است. در دل این جغرافیا، روایت‌های فراوانی نهفته است که هنوز برای ایرانیان و جهانیان ناشناخته مانده‌اند و با تداوم پژوهش‌های باستان‌شناختی و تاریخی، ابعاد تازه‌ای از این میراث آشکار خواهد شد.
او با اشاره به تعبیر استاد ژاله آموزگار درباره ماندگاری تمدن ایران و گذرا بودن حکومت‌ها گفت: آنچه در نهایت در حافظه تاریخی باقی می‌ماند، فرهنگ و تمدن است، حاکمان می‌آیند و می‌روند، اما میراث تمدنی ایران استمرار می‌یابد و نسل‌های مختلف را به یکدیگر پیوند می‌دهد.
ظرفیت گسترده میراث تاریخی ایران برای ثبت‌جهانی
صالحی‌امیری با اشاره به گستره میراث تاریخی کشور اظهار کرد: تاکنون حدود یک میلیون اثر تاریخی در جغرافیای ایران شناسایی شده است، بااین‌حال، تنها 43 هزار اثر در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده و 30 اثر نیز در فهرست میراث‌جهانی قرار گرفته‌اند. همچنین 58 اثر ایرانی در فهرست موقت میراث‌جهانی قرار دارند که نشان‌دهنده ظرفیت گسترده کشور برای معرفی جهانی میراث تاریخی و تمدنی خود است.
او با اشاره به روند بررسی پرونده‌های میراث‌جهانی افزود: کارشناسان یونسکو در روزهای اخیر در گیلان و ماسوله حضور داشته‌اند و بررسی‌های مرتبط با ظرفیت‌های ثبت‌جهانی در نقاط مختلف کشور نیز ادامه دارد. باید با تقویت برنامه‌ریزی، تکمیل پرونده‌ها، مستندسازی علمی و هماهنگی‌های تخصصی، روند معرفی و ثبت جهانی میراث ایران را شتاب بخشید.
وزیر میراث‌فرهنگی تاکید کرد: میراث تاریخی ایران در پیوند با یکدیگر، شبکه‌ای از مسیرهای تمدنی، فرهنگی، عرفانی و تاریخی را شکل می‌دهد که قابلیت تبدیل شدن به محورهای مهم گردشگری فرهنگی و بین‌المللی را دارند.
از مسیر عرفان تا میراث ساسانی؛ روایت ایران در قالب مسیرهای تمدنی
صالحی‌امیری با اشاره به ظرفیت پیوند میان میراث‌فرهنگی و گردشگری گفت: یکی از نمونه‌های مهم، مسیر گردشگری عرفان است که می‌تواند از عطار آغاز شود، به شیخ خرقانی و بایزید بسطامی برسد، از سهرورد و اندیشه شیخ اشراق عبور کند و در خوی، با میراث شمس تبریزی پیوند یابد. چنین مسیری، روایتی از پیوند جغرافیا، اندیشه، عرفان و هویت فرهنگی ایران است که می‌تواند مخاطبان بسیاری در سطح بین‌المللی داشته باشد.
او همچنین به ظرفیت میراث ساسانی اشاره کرد و افزود: آثار برجای‌مانده از دوره ساسانی در نقاط مختلف کشور، از فیروزآباد و کازرون تا دیگر کانون‌های تاریخی ایران، امکان شکل‌گیری مسیرهای موضوعی و تمدنی را فراهم می‌کنند. این ظرفیت‌ها باید در قالب برنامه‌های منسجم گردشگری فرهنگی معرفی شوند تا گردشگران داخلی و خارجی بتوانند تاریخ ایران را نه به‌صورت مجموعه‌ای پراکنده از بناها، بلکه به‌عنوان روایتی پیوسته و زنده تجربه کنند.
وزیر میراث‌فرهنگی با اشاره به تجربه سفرهای استانی خود گفت: در سفر به شهرها و مناطق مختلف کشور، همواره با جلوه‌هایی از تاریخ و تمدن ایران مواجه شده‌ام، از آثار تاریخی تبریز و مساجد کهن آذربایجان تا زادگاه شهریار، از میراث شهرهای مرکزی ایران تا مناطق جنوبی و غربی کشور. هر گوشه از این سرزمین، بخشی از روایت تاریخی ایران را در خود جای داده است و شناخت این ظرفیت‌ها می‌تواند به تقویت هویت ملی و توسعه گردشگری کمک کند.
او با اشاره به جایگاه خرمشهر و شلمچه در حافظه تاریخی معاصر ایران خاطرنشان کرد: شلمچه نمادی از مقاومت و ایستادگی ایرانیان است و در کنار میراث کهن کشور، بخشی از هویت تاریخی معاصر ایران را شکل می‌دهد. روایت ایران باید بتواند میان میراث باستانی، تاریخ فرهنگی، شخصیت‌های برجسته، حافظه جمعی و تجربه‌های معاصر ملت پیوند برقرار کند.
مسئولیت اجتماعی بنگاه‌ها در صیانت از میراث ایران
صالحی‌امیری با اشاره به نقش نهادهای اقتصادی و صنعتی در حفاظت و احیای میراث‌فرهنگی گفت: در مذاکراتی که با مدیران و مسئولان مجموعه‌های مختلف داشته‌ایم، بر ضرورت مشارکت بخش‌خصوصی و بنگاه‌های اقتصادی در تکمیل و احیای پروژه‌های تاریخی و فرهنگی تاکید کرده‌ایم. مسئولیت اجتماعی بنگاه‌ها نباید به فعالیت‌های محدود اقتصادی یا اقدامات مقطعی خلاصه شود، این مسئولیت می‌تواند در خدمت حفظ سرمایه‌های فرهنگی، احیای بناهای تاریخی و انتقال میراث ایران به نسل‌های آینده قرار گیرد.
او افزود: در جهان امروز، مسئولیت اجتماعی به یکی از مفاهیم مهم حکمرانی و فعالیت اقتصادی تبدیل شده است. بنگاه‌ها، نهادهای مالی و مجموعه‌های صنعتی، در کنار فعالیت اقتصادی و کسب سود، در قبال جامعه و سرمایه‌های تاریخی و فرهنگی آن نیز مسئولیت دارند. مشارکت این مجموعه‌ها در حفاظت از میراث‌فرهنگی، نمونه‌ای از پیوند میان توسعه اقتصادی و صیانت از هویت ملی است.
وزیر میراث‌فرهنگی در همین زمینه از مشارکت مجموعه‌هایی در تکمیل برخی پروژه‌های تاریخی کشور خبر داد و بر ضرورت تقویت این رویکرد در سطح ملی تاکید کرد.
«هزاران سال ایران»؛ گامی در مسیر بازنمایی هویت تمدنی
صالحی‌امیری در بخش دیگری از سخنان خود، با تقدیر از امین عارف‌نیا برای برگزاری مراسم «هزاران سال ایران»، این مراسم را اقدامی در مسیر بازنمایی ظرفیت‌های تاریخی و تمدنی کشور دانست و از دست‌اندرکاران و فرهیختگانی که با هدف پاسداشت ایران در این رویداد حضور یافته بودند، قدردانی کرد.
او با تاکید بر ضرورت استمرار چنین برنامه‌هایی اظهار کرد: این رویداد گامی در مسیر روایت ایران است، مسیری که باید با مشارکت نخبگان، هنرمندان، پژوهشگران، دانشگاهیان، رسانه‌ها و نهادهای فرهنگی ادامه پیدا کند. معرفی ایران به جهان، نیازمند روایتی مستند، فراگیر و متناسب با ظرفیت‌های واقعی این سرزمین است.
وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در پایان با اشاره به شرایط دشوار کشور و ضرورت همبستگی ملی گفت: ملت ایران تصمیم گرفته است در برابر جنایتکاران مقاومت کند و نیروهای حاضر در میدان نیز بر ایستادگی تاکید دارند. دولت و شخص رئیس‌جمهوری همه ظرفیت‌های خود را برای حمایت از مردم و کاهش دشواری‌های آنان به کار گرفته‌اند. از همین تریبون، بابت کمبودها و کاستی‌ها از مردم عذرخواهی می‌کنم، اما باور دارم که ملت ایران از این مرحله دشوار عبور خواهد کرد و روز پیروزی را در کنار یکدیگر جشن خواهیم گرفت.
او در جمع‌بندی سخنان خود، فرهنگ را بنیان استمرار حیات جمعی ایرانیان دانست و تاکید کرد: اگر ما هستیم، چون فرهنگ ما زنده است، اگر امروز تنفس می‌کنیم، چون فرهنگ به مثابه اکسیژن است و اگر حیات داریم، چون فرهنگ چشمه جوشانی است که همه انسان‌های تشنه را سیراب خواهد کرد.
رونمایی از کتاب عکس «هزاران سال ایران» با مقدمه وزیر میراث‌فرهنگی
در مراسم «هزاران سال ایران»، کتاب عکس «هزاران سال ایران» با تصاویری از هربرت کریم‌مسیحی و مقدمه سیدرضا صالحی‌امیری، وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، به دست وزیر رونمایی شد. این اثر با بهره‌گیری از زبان تصویر، جلوه‌هایی از هویت تاریخی و تمدنی ایران را به نمایش می‌گذارد و تلاشی در مسیر بازنمایی ظرفیت‌های فرهنگی و میراثی این سرزمین به شمار می‌رود، روایتی تصویری از ایران که می‌تواند زمینه‌ای برای شناخت عمیق‌تر مخاطبان از پیشینه تمدنی و سرمایه‌های فرهنگی کشور فراهم آورد.